Pasaporte de Caminos Naturales i Vías Verdes de España

Dawne linie kolejowe na coraz większą skalę staja się zrównoważonymi szlakami turystycznymi i ważnym elementem turystyki w głębi kraju

Przekształcanie dawnych linii kolejowych w dostępne i wolne od ruchu samochodowego trasy sprawiło, że Vías Verdes stały się jednym z najbardziej udanych przykładów rewitalizacji dziedzictwa kolejowego w Hiszpanii. Ta rozwijana od ponad trzech dekad sieć, licząca obecnie ponad 3500 kilometrów, wzbogaca się teraz o Pasaporte de Caminos Naturales y Vías Verdes de España — narzędzie uzupełniające doświadczenie podróżnych i otwierające nowe możliwości rozwoju turystyki regionalnej. Od momentu, gdy w 1993 roku zinwentaryzowano ponad 7600 kilometrów nieużywanych linii kolejowych, Program Vías Verdes stał się modelem łączącym odzyskiwanie dziedzictwa, zrównoważoną mobilność i turystykę aktywną. To, co początkowo było sposobem na ponowne wykorzystanie nieużywanej infrastruktury, po ponad trzydziestu latach przekształciło się w sieć liczącą ponad 3500 kilometrów i około 140 szlaków przecinających wszystkie wspólnoty autonomiczne za wyjątkiem Wysp Kanaryjskich. Siłą tego modelu jest sama jego idea. Vías Verdes oferują wygodne, bezpieczne i łagodne pod względem nachylenia trasy, stworzone do turystyki pieszej, rowerowej czy też do spokojnych spacerów, pozwalających na odkrywanie okolicy. Te cechy wraz z dostępnością, sprawiają, że szlaki są atrakcyjne dla bardzo szerokiego grona odbiorców i przyczyniają się do wzrostu zainteresowania doświadczeniami na świeżym powietrzu związanymi z dobrostanem, naturą i odkrywaniem regionów.

Dodatkowym atutem z perspektywy sektora turystycznego jest rewitalizacja ponad 130 dawnych stacji kolejowych, które otrzymały nowe funkcje. Obiekty noclegowe, restauracje, wypożyczalnie rowerów czy niewielkie przestrzenie wystawiennicze sprawiły, że podróż tymi trasami stała się pełniejszym doświadczeniem, zdolnym generować aktywność gospodarczą i zachęcać turystów do dłuższych pobytów. Znaczenie sieci wykracza daleko poza wymiar rekreacyjny. Vías Verdes są motorem rozwoju usług na obszarach wiejskich, wspierają lokalne zatrudnienia oraz przyczyniają się do decentralizacji i ograniczenia sezonowości ruchu turystycznego. Kluczową rolę odegrała współpraca ministerstw, wspólnot autonomicznych, władz prowincji, samorządów i podmiotów zarządzających, która pozwoliła stworzyć model łączący inwestycje publiczne, zarządzanie terytorialne i ochronę dziedzictwa kolejowego.

Vía Verde del Bidasoa przebiega dawną trasą pociągu „txikito” między Behobią (Irún-Gipuzkoa) i Oieregi (Nawarra)
Vía Verde del Bidasoa przebiega dawną trasą pociągu „txikito” między Behobią (Irún-Gipuzkoa) i Oieregi (Nawarra) © Turismo de Navarra | Ana Beroiz

Na nowym etapie rozwoju Pasaporte de Caminos Naturales y Vías Verder de España uzyskuje zupełnie nowy wymiar. Paszport, dostępny zarówno w wersji papierowej, jak i cyfrowej, umożliwia zbieranie pieczątek na poszczególnych etapach i zamienia każdą trasę w angażujące oraz zapadające w pamięć doświadczenie.  Program obejmuje obecnie 50 tras i ponad 6100 kilometrów sieci, a każda pieczątka zawiera motyw związany z dziedzictwem przyrodniczym, kulturowym lub historycznym danego szlaku, co wzmacnia emocjonalną więź z odwiedzanym miejscem. Wersja cyfrowa, opracowana w ramach projektu Experimenta Vías Verdes, dodatkowo poszerza możliwości interakcji i śledzenia tras, natomiast system nagród  obowiązujący do 31 grudnia 2027 roku stanowi dodatkową zachętę do odkrywania nowych szlaków. Nagrody dzielą się na trzy kategorie w zależności od liczby zebranych pieczątek: za od 5 do 8 pieczątek można zdobyć krótkie pobyty na terenach wiejskich wraz z atrakcjami i materiałami promocyjnymi; od 9 do 11 — kompleksowe doświadczenia obejmujące dwa noclegi ze śniadaniem, dostęp do atrakcji turystycznych i bilety do atrakcji kulturalnych; natomiast przy 12 lub większej liczbie pieczątek przewidziano pakiety premium obejmujące pobyty w hotelach sieci Paradores, trasy z transferami, warsztaty gastronomiczne i indywidualną opiekę. Model Vías Verdes rozwija się bez utraty pierwotnej istoty. Nadal pozostaje propozycją zrównoważonej i aktywnej turystyki, jednocześnie wzbogacając się o narzędzia zwiększające atrakcyjność doświadczenia, buduje lojalność podróżnych i promuje dziedzictwo kolejowe jako ciekawy zasób o ogromnym potencjale dla turystyki lądowej. Dodatkowe informacje