Álava's zwarte goud onthult een spoor door mijnen en industrieel erfgoed

Het natuurlijk asfalt van Montaña Alavesa leidt je langs een unieke route door mijngangen, dorpjes en groene landschappen

Onder de bossen en paden van de bergen Montaña Alavesa onthult de Lucía-mijn een ondergronds verhaal waar natuurlijk asfalt nog steeds uit de rotsen sijpelt. De oude tunnels worden verkend met helmen en hoofdlampen, en het zogenaamde zwarte goud van Álava wordt omgetoverd tot een toeristische ervaring die industrieel erfgoed, landschap, mijnbouwgeschiedenis, unieke geologie, groene routes en een andere manier om het gebied van binnenuit te begrijpen combineert. Het verhaal begint in de aarde zelf, in haar scheuren en in die glanzende duisternis die decennialang een groot deel van het economische en sociale leven van Montaña Alavesa in stand hield. Natuurlijk asfalt is hier geen metafoor; het is een dichte, zwarte, stroperige substantie die uit de muren van de Lucía-mijn sijpelt  vanwege de unieke natuurlijke temperatuur en vochtigheid, waardoor het zelfs een eeuw na het stoppen van de mijnbouwactiviteiten blijft doorsijpelen. Gelegen in Atauri, in de streek Montaña Alavesa en het natuurpark Parque Natural de Izki, was de Lucía-mijn van 1872 tot in de jaren 1920 in bedrijf. Tegenwoordig verwelkomt zij bezoekers op rondleidingen door bijna 300 meter met de hand uitgegraven galerijen, waardoor ze onder massieve steunpilaren doorgaan, sporen van gereedschap en explosieven kunnen observeren en kunnen waarderen hoe een stille mijn een levend verhaal kan vertellen.

Het unieke van deze locatie wordt vastgelegd in één belangrijk feit: het is een van slechts twee natuurlijke asfaltmijnen in Europa die opengesteld zijn voor bezoekers. De waarde ligt niet alleen in de geologische zeldzaamheid, maar ook in haar vermogen om een industrie te illustreren die een blijvende indruk heeft achtergelaten op dorpen, wegen, fabrieken en het collectieve geheugen. Talrijke mijnen waren actief in het gebied, waarvan vele naar vrouwen zijn vernoemd, en de Lucía-mijn fungeert als ‘woordvoerder’ voor dit mijnlandschap dat zich uitstrekt over Arraia-Maeztu, San Román de Campezo, Corres en Leorza. Het tijdens het bezoek onthulde proces biedt een frisse kijk op een bekend materiaal. De asfaltsteen werd uit de afzetting gewonnen, vervoerd met karren of lastdieren en naar fabrieken gebracht om te worden vermalen en verwerkt tot blokken of tegels. Asfalt uit de Lucía-mijn en andere regionale mijnen werd gebruikt in verschillende projecten, waaronder het frontón de Maestu (sportmuur voor Baskisch balspel ‘pelota’), het gebouw van de Beurs van Madrid en verschillende straten in Parijs. De reis volgt de Ruta de los Asfaltos Naturales (Natuurlijke Asfaltroute), een route van bijna 40 kilometer die in gedeelten te voet of per fiets kan worden afgelegd en belangrijke locaties verbindt zoals de Leorza-fabriek, het treinstation Atauri, het mijnwerkersdorp San Ildefonso, de San Román de Campezo-mijnen en de Lucía-mijn zelf. De aanbevolen route van 14,9 kilometer verbindt drie complementaire locaties: het Izki Natuurpark Bezoekerscentrum in Corres; het bezoekerscentrum van de oude Baskische-Navarerrese spoorlijn in Antoñana en het oude treinstation van Atauri. Te midden van vochtige mijngalerijen, weelderige bossen, de Groene Weg Vía Verde del Ferrocarril Vasco-Navarro en dorpen rijk aan karakter, ontvouwt Álava's "zwarte goud" zich als een uitnodiging waar bezoekers niet alleen een industrieel relikwie zien maar ook het binnenste van de geschiedenis wandelt, naar de stem van de bergen luistert en ontdekt hoe een regio haar mijnbouwverleden heeft omgevormd tot een levend erfgoed. Locatie De provincie Álava ligt in het noorden van Spanje, in de autonome regio Baskenland, met Vitoria-Gasteiz als hoofdstad. De belangrijkste wegen zijn de snelwegen A–1, AP–1 en AP–68. De provincie heeft een luchthaven in Vitoria en verder zijn er ook nog de nabijgelegen de luchthavens van Bilbao en San Sebastián. Het treinstation Vitoria–Gasteiz dient als knooppunt voor zowel middellange- als langeafstandstreinverbindingen.